مفصل شانه یکی از مفاصلی است که بیشتر از سایر مفاصل دچار دررفتگی میشود. ناپایداری شانه به این معناست که مفصل شانه دچار دررفتگی میشود (از مفصل خارج میشود) یا آنکه دچار دررفتگی جزئی میشود. مفصل شانه مانند مفصل ران به شکل گوی و کاسه است اما این نوع ناپایداری شیوع بالایی دارد و عمق مفصل شانه در مقایسه با مفصل ران کمتر است که این مسأله باعث میشود که دامنه حرکات شانه و انعطاف پذیری آن بیشتر باشد. دررفتگی شانه و دررفتگی جزئی به علل مختلف رخ میدهد. خوشبختانه ناپایداری شانه قابل درمان است. در بخش زیر به روشهای مختلف درمان ناپایداری شانه اشاره میکنیم.
علل ناپایداری شانه
سه دلیل اصلی ناپایداری شانه عبارتند از:
دررفتگی تروماتیک
در این حالت شانه به علت آسیب ناشی از ضربه مانند کشش بیش از حد دست، زمین خوردن و مواردی از این قبیل دچار دررفتگی میشود.
دررفتگی غیر تروماتیک
این حالت به علت حرکات تکراری شانه که باعث کشیدگی بافتهای نرم اطراف مفصل کی شود ایجاد میشود در نتیجه عضلات روتاتور کاف ضعیف میشوند. کار کردن مکرر با دست و قرار دادن آن روی سر میتواند باعث بدتر شدن این وضعیت شود.
دررفتگی غیر تروماتیک موضعی
در این حالت، شانه بدون هیچ گونه ضربهای دچار دررفتگی میشود. این امر ممکن است به طور ناگهانی شروع شود و در صورتی که دررفتگی شانه تکرار شود احتمال بروز این عارضه در همه فعالیتهای روزمره وجود دارد.
درمان ناپایداری شانه
روشهای درمان مختلفی برای ناپایداری شانه وجود دارد که عبارتند از :
فعالیت/استراحت خود را تغییر دهید
باید پس از توصیه پزشک، شروع به حرکت دادن بازوی خود نمایید پس سعی کنید طی مدت سه تا چهار هفته دامنه حرکات خود را افزایش دهید. تغییر فعالیت به معنای متوقف کردن استفاده از شانه یا حرکت دادن آن نیست اما باید به مدت سه ماه از فعالیتهایی که شامل بلند کردن دست و قرار دادن آن روی سر است یا شرکت در ورزشهایی که تماس بدنی بالایی دارند خودداری کنید.
حفظ وضعیت بدن در حالت مناسب
حرکات شانه تحت تأثیر وضعیت و حالت بدن قرار دارد. ایستادن و نشستن در حالی که شانههای شما در وضعیت مناسبی قرار دارند و به سمت عقب کشیده شدهاند به حرکت صحیح بدن و جلوگیری از کشیدگی تاندونهای شانه کمک میکند.
داروها
مسکنهایی مانند پاراسیتامول و داروهای ضد التهاب میتواند به کاهش درد و افزایش قابلیت توانبخشی بدن کمک کنند. در صورتی که قبلاً از این داروها استفاده نکردهاید باید با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
یخ درمانی
قرار دادن یخ روی شانه میتواند یک روش مفید برای کاهش درد باشد. هر یک ساعت یک بار به مدت 20 دقیقه یک پارچه مرطوب و کیسه محتوی یخ را روی شانه خود قرار دهید. برای جلوگیری از سوختگی پوست ناشی از قرار دادن یخ روی آن هر پنج دقیقه یک بار پوست خود را بررسی کنید هنگامی که درد شانه تسکین یافت میتوانید تعداد دفعات قرار دادن یخ روی پوست را کاهش دهید. (به بخش مربوط به گرما و یخ درمانی مراجعه کنید.)
تمرینات ورزشی
تعدادی از تمرینات ورزشی برای حفظ دامنه حرکات و توانمندی شانه مفید هستند بنابراین میتوانید با مشورت پزشک به انجام تمرینات مخصوص ناپایداری شانه بپردازید. این تمرینات به شرح زیر می باشند:
رترکشن شانه
این ورزش با فعال کردن عضلات قسمت فوقانی کمر که به صاف نگه داشتن ستون فقرات کمک میکند و عضلات استخوان کتف که از خم شدن کتف به سمت جلو جلوگیری میکنند به بهبود حفظ وضعیت بدن کمک میکنند. در هنگام انجام دادن این تمرین بازوهایتان را صاف نگه دارید. از خم شدن سر به سمت جلو و عقب رفتن بازوها و استخوان کتف جلوگیری کنید. سعی کنید بدون تغییر دادن یا بلند کردن سایر اعضای بدن (مانند سر، گردن، قسمت پایین کمر، آرنج) سعی کنید عضلات کتف خود را به هم فشار دهید. سه ثانیه در این حالت باقی بمانید و روزی 15-10 بار این تمرین را انجام دهید.
تمرین کشش گوشه دیوار
این تمرین برای فعال کردن تعداد زیادی از عضلاتی که وظیفه پایداری شانه، قرار دادن سر و گردن در وضعیت مناسب، صاف نگه داشتن و حفظ هماهنگی بدن بسیار مفید است. این تمرین را با چسباندن سر، آرنج و دستهای خود به دیوار شروع کنید. باید در طول تمرین این نقاط کاملاً به دیوار بچسبد. قسمت پایین کمر نباید با دیوار تماس داشته باشد، اما باید مواظب باشید که فضای بین پایین کمر و دیوار بیش از یک یا دو مشت بسته نباشد. به آرامی بازوی خود را چند سانت روی دیوار به سمت بالا بکشید پس به آرامی قسمت پشت بازوی خود را به نقطه شروع برگردانید. این تمرین را به آرامی 10 تا 15 بار تکرار کنید یا تا زمانی که احساس خستگی یا درد مینمایید به تمرین ادامه دهید.
تمرین پوش آپ با دیوار
این تمرین میتواند به حفظ پایداری شانه و توان و هماهنگی عضلات و اعصاب شانه کمک کند. هنگامی که قویتر میشوید با تغییر وضعیت بدن و افزایش حالت افقی آن قادر به تحمل دشواری بیشتر خواهید بود. شانه خود را در حالت طبیعی و خنثی قرار دهید. به آرامی شانه خود را بالا و پایین ببرید به تدریج شاهد نتایج این تمرین خواهید بود. در ادامه تمرین سعی کنید عضلات استخوان کتف خود را به دیوار بچسبانید و تماس بین آنها حفظ شود. باید سعی کنید از خم شدن بیش از حد استخوان کتف جلوگیری کنید. در صورتی که هرگونه سوالی در این خصوص دارید با متخصص توانبخشی مشورت کنید.