دیستوشی شانه بطور غیر منتظرهای در طول زایمان و زمانی که سر کودک بیرون آمده اما یکی از شانهها پشت استخوان لگن مادر گیر میکند رخ میدهد که مانع به دنیا آمدن بدن کودک میگردد.
دیستوشی شانه میتواند در حین هرگونه زایمان از واژن رخ دهد. گاهی اوقات در یک زایمان سزارین نیز بیرون آمدن شانههای کودک میتواند دشوار باشد. در یک زایمان طبیعی معمولاً کمی تاخیر بین بیرون آمدن سر و بدن کودک وجود دارد اما در دیستوشی شانه این تاخیر طولانیتر از حد طبیعی است. مدت زمان این تاخیر بستگی به چگونگی غلبه بر این مشکل دارد.
چرا یک وضعیت اضطراری است؟
در حین زایمان هنگامی که سر کودک بیرون میآید، تا زمان بیرون آمدن بدن قادر به نفس کشیدن نخواهد بود. در این شرایط باید شانههای کودک به سرعت آزاد شوند تا بدن کودک بیرون بیاید و بتواند هوا را وارد ریههای خود بکند.
دیستوشی شانه چه حد شایع است؟
دیستوشی شانه در حدود یک مورد از هر ۲۰۰ زایمان رخ میدهد.
آیا میتوان دیستوشی شانه را پیشبینی کرد؟
در هر زایمانی کمی خطر دیستوشی شانه وجود دارد و در بیشتر موارد تشخیص اینکه چه کسی دچار آن میشود یا چرا رخ میدهد ممکن نیست. برخی از علائم ممکن است نشان دهندهی احتمال بروز مشکل در زایمان باشند، مانند:
- کودک بزرگ باشد.
- مادر دیابت داشته باشد.
- مادر قبلاً یه کودک با دیستوشی شانه به دنیا آورده باشد.
- زایمان القایی باشد.
- پیشرفت زایمان آهسته باشد.
دیستوشی شانه با به دنیا آوردن کودکان بزرگ مرتبط است؛ هرچند بیشتر کودکان بزرگ بالاتر از ۴.۵ کیلوگرم مشکلی در تولد ندارند. همچنین میدانیم که اسکن سونوگرافی یک پیشبینی کنندهی دقیق از وزن تولد در انتهای بارداری بخصوص در کودکان بزرگ نمیباشد. حداقل نیمی از تمام کودکانی که دچار دیستوشی شانه هستند کمتر از ۴ کیلوگرم وزن دارند.
متخصصین زنان و زایمان و ماماها میدانند که در هر زایمانی احتمال دیستوشی شانه وجود دارد و مطمئن شدن از اینکه کدام زن دچار این مشکل میشود، دشوار است.
آیا دیستوشی شانه قابل پیشگیری است؟
در بیشتر موارد، دیستوشی شانه قابل پیشگیری نیست زیرا معمولاً پیشبینی نمیشود. حتی در صورتی که در حین بارداری در مورد بزرگ بودن کودک شک وجود داشته باشد، بیشتر مادران همچنان قادر به انجام زایمان طبیعی از راه واژن خواهند بود. زایمان سزارین و القای زود هنگام زایمان بطور معمول توصیه نمیشوند زیرا خطرات دیگری برای مادر و کودک وجود دارند که باید در نظر گرفته شوند.
هنگامی که کودک دچار دیستوشی شانه شود چه اتفاقی رخ میدهد؟
هنگامی که سر کودک بیرون میآید مشخص میشود که شانههای وی آنطور که باید خارج نمیشوند. این یک وضعیت اضطراری است و ماما درخواست کمک خواهد کرد. افراد دیگری شامل یک متخصص زنان و زایمان، ماماها و یک پزشک کودک برای کمک وارد اتاق زایمان میگردند. این شرایط میتواند برای مادر و همراهان وی بسیار ترسناک باشد.
مراحل مورد نیاز برای کنترل این وضعیت ممکن است شامل تغییر موقعیت مادر باشد که میتواند به باز کردن مجرای زایمان جهت ایجاد فضای بیشتر برای کودک و تولد وی کمک کند. ممکن است از مادر خواسته شود که روی کمر بخوابد بطوری که پاها به سمت شکم فشار داده شوند.
کودکان اغلب تنها با انجام این حرکت متولد میشوند، اما در غیر این صورت بعد از مدت کوتاهی ممکن است موارد دیگری امتحان شوند:
- فشار دادن روی شکم در بالای استخوان لگن جهت تلاش برای آزاد کردن شانهی کودک
- ایجاد یک برش (اپیزیوتومی) به منظور بزرگ کردن بازشدگی واژن
- تلاش برای حرکت دادن کودک در مجرای زایمان برای آزاد کردن شانهها بطوری که بدن کودک خارج شود.
- حرکت دادن مادر روی دستها و زانوهای وی
در موارد نادر در صورتی که هیچ یک از این اقدامات موثر نباشد، یک برش اضطراری سزارین انجام میشود اما این آخرین راهکار است زیرا انجام این کار در این شرایط دشوار بوده و سازماندهی آن زمانبر میباشد.
این حرکات مخصوص برای کمک به آزاد کردن شانه کودک و انجام یک زایمان بیخطر هستند. تمام متخصصین زنان و زایمان و ماماها که زایمان را انجام میدهند با این حرکات که بطور منظم در تمام واحدهای زایمان تمرین میشوند، آشنا هستند.
دیستوشی شانه برای مادر و کودک وی چه معنی داشته و چگونه درمان میشود؟
بعد از زایمان، مادر و کودک وی به دقت کنترل میشوند زیرا خطراتی در اثر این مشکل بوجود میآیند.
برای کودک
اعصاب موجود در گردن به نام شبکه بازویی حرکت و احساس در بازو را فراهم میکنند. هنگامی که شانه کودک در زمان بیرون آمدن سر وی در لگن گیر میافتد، این اعصاب در گردن کودک ممکن است کشیده شوند. تا یک مورد از هر ۱۰ کودکی که دچار دیستوشی شانه میشود، آسیب شبکه بازویی رخ میدهد. این آسیب ممکن است باعث از دست رفتن قابلیت حرکت (فلج) بازوی کودک شود اما در بیشتر موارد، این وضعیت موقتی بوده و ظرف چند ساعت یا چند روز باز میگردد. تعداد کمی از کودکان (یک نفر از هر ۱۰۰ کودک) که دچار دیستوشی شانه میشوند، آسیب دائم را تجربه خواهند کرد.
دیستوشی شانه میتواند باعث آسیبهای دیگری مانند شکستگی بازو یا شانه کودک شود. در اکثر موارد، این موارد بدون هیچ مشکلی بهبود مییابند. متاسفانه در برخی شرایط حتی با دریافت بهترین مراقبت، ممکن است در صورت عدم دریافت اکسیژن، کودک دچار آسیب مغزی شود یا حتی بمیرد.
برای مادر
پارگیهای واژینال میتوانند در حین زایمان کودک رخ دهند. این پارگی ممکن است تا مقعد (پارگی درجه سه یا چهار) یا دیوارهی واژن کشیده شود. این موارد بعد از خارج شدن جفت جنین ترمیم میشوند.
خونریزی شدید (خونریزی پس از زایمان). حدود یک نفر از هر ۱۰ زن بعد از یک زایمان همراه با دیستوشی شانه دچار خونریزی شدید میشوند. برای اجتناب از این شرایط، اغلب داروهای دیگری توصیه میشوند. برخی از زنان ممکن است به درمان دیگر و یا تزریق خون نیاز پیدا کنند.
ضربه عاطفی. بعد از تجربه کردن دیستوشی شانه در حین زایمان، برخی از مادران برای هرگونه آسیبی که برای کودک رخ میدهد احساس مسئولیت میکنند. هیچ شواهدی وجود ندارند که نشان دهند این مشکل در نتیجهی اشتباهات مادر رخ میدهد. دیستوشی شانه بر شانس بارداری تاثیری نمیگذارد اما ممکن است آمادگی برای بارداری بعدی نیاز به کمی زمان داشته باشد.